Trần Thu Trang Rotating Header Image

Chu bình và mặc bình

1. Tết năm nay rét đậm, mình ở tịt trong nhà đọc sách. Nếu tính cả truyện sến thì số sách mình đã đọc từ đầu năm (âm lịch) đến giờ phải lên tới 30 cuốn. Hồi xưa, việc đọc với mình chỉ đơn thuần là biết anh này yêu chị kia rồi có cưới được nhau hay không. Nay thì cầm quyển sách lên là phải xem xét đủ thứ, từ cách phân vai chia chương thắt nút mở nút của tác giả, cách chọn từ ngắt câu của dịch giả, đến cách dàn trang chọn font vẽ bìa và dòng xi-nhê “in xong và nộp lưu chiểu”. Âu cũng là bệnh nghề nghiệp!

2. Từ cách đây tầm 10 năm, mình đã có thói quen kè kè theo cái bút khi đọc sách. Lý do ban đầu là vì muốn chú thích một số chỗ – thường là điển tích điển cố – cho đứa em đọc sau dễ hiểu hơn. Theo thời gian, cả mức độ hiểu biết, nhất là hiểu biếtvề ngành xuất bản, lẫn mức độ khó tính và nhảm nhí nhố nhăng của bản thân đều tăng, những thứ ghi thêm vào sách của mình càng ngày càng đa dạng: những biểu tượng cảm xúc kiểu chat chit cho những đoạn hài hước hoặc lâm ly, những dấu hỏi cho những nghi vấn về logic tác phẩm hay từ ngữ có vẻ chưa chuẩn, những dấu chấm than cho những câu ấn tượng, cả ấn tượng rất tốt lẫn rất xấu… Trong một cuốn phi hư cấu (xin phép không nêu nhan đề) mà mình vừa đọc hôm mùng mấy Tết, mình đã ghi: “Người dịch bị dở hơi!”.

Truyện Kiều, bản chép tay chữ quốc ngữ của Trần Thu Trang

3. Thói quen để lại lời bình của bản thân vào sách khi đọc sách là thói quen của nhiều người theo nghề chữ nghĩa. Trong một số bản Kiều cổ, nhất là những bản chữ Nôm chép tay, thỉnh thoảng lại bắt gặp những lời bình viết bằng mực đỏ (chu bình) và mực đen (mặc bình). Sở dĩ phải có hai màu mực là vì có nhiều hơn một người đọc và bình, mỗi người viết một màu để phân biệt. Một trong số những lời bình mình nhớ nhất là của Nguyễn Lượng – em cùng cha khác mẹ của Nguyễn Du – dành cho câu “Thuý Vân chợt tỉnh giấc xuân” trong đoạn Kiều sắp rời nhà bán mình chuộc cha, rằng: “Phụ tù, tỷ mại, chỉ quản hôn thuỵ” (Tạm dịch: Cha đi tù, chị bán mình, mà cứ ngủ mê mệt).

4. Sở dĩ có mấy dòng ghi chép vụn vặt này vì hôm nay mình vào Facebook, thấy một người bạn của mình viết về chuyện chị ấy đọc cuốn “Việt sử tiêu án” của Ngô Thì Sĩ, đến những đoạn “sử thần bàn rằng” lại buồn cười. Sử xưa ghi chép cô đọng (có lẽ vì điều kiện kỹ thuật không cho phép), giọng văn trung tính, ít phân tích nguyên nhân kết quả hô khẩu hiệu cái gì cũng nhờ thiên tài Đảng ta như sử nay, muốn biết quan điểm của người chép sử, chỉ có thể tìm trong những đoạn chu bình mặc bình ấy thôi.

5. Viết đến đây, chợt nghĩ, không biết sách của mình có ai ghi gì bên lề hay không…

12 Comments

  1. Sói says:

    Nguyễn Du dìm hàng Thúy Vân của em! :(
    Đi học chúng nó đọc thành: Khuôn trăng đầy đặn lét ngài lở lang đã là quá đáng, nhưng chỉ là chọc chơi. Đây là phê bình thật, theo lối điện ảnh nữa chứ. Thiệt là nhẫn tâm quá đó mà! :((

    1. Nguyễn Lượng, không phải Nguyễn Du. Câu đấy là chu bình, còn mặc bình của Vũ Trinh – anh rể Nguyễn Du – thì còn dài và phũ nữa. :D ‎”Ba lần xuất hiện, Thuý Vân đều như như hòn đá đơ đơ. Trong hội Đoạn trường làm sao lại có cái ngữ ngu xuẩn như thế…” =))

  2. Alex says:

    Thật sự yêu thích bài viết này.

    Một là vì nó cho thấy một thói quen tao nhã mà mình tưởng đã thành dĩ vãng, khi văn hóa đọc đang đi đôi giày đỏ của Karen, và khi người ta chỉ còn dùng đến bút để ký tên với họa hoằn điền giấy tờ.
    Hai là vì chuyện chả có gì mà bạn ngẫm nghĩ và liên tưởng để viết được một bài quá đẹp có nụ cười kín đáo.

  3. Chichan says:

    Ai cũng sâu sắc nhưng đọc 30 cuốn thì hơi khủng đối với em. Thời gian eo hẹp nhưng vẫn chưa làm gì ra trò quả thấy hổ thẹn!!!

  4. Gamoxd says:

    Cảm ơn chị rất nhiều, đọc xong bài này thì em đã rút ra được kinh nghiệm đọc sách cho mình và cũng hơi buồn vì xưa nay cách đọc sách của em quá tệ.

  5. Cỏ YN says:

    Em cũng có thói quen cầm bút khi đọc sách nhưng chủ yếu là ghi lại cảm xúc khi đọc. Riêng sách của chị em không ghi bên lề mà có mẩu giấy xinh xinh đính cạnh những đoạn tâm đắc :)

  6. Bảo Cầm says:

    Em cũng có thói quen cầm bút khi đọc sách, lưu một chữ kí nhỏ nhỏ ở trang đầu tiên và trang 17, lúc nào cũng như vậy (tránh trường hợp mất trộm mất cắp còn có cơ sở mà đòi lại). Sáng truyện thì ít, nhưng sách học (em học ngành Văn hóa Du lịch) luôn kín chữ chú giải + câu chuyện lịch sử, điển tích, những cách giải thích văn hóa vùng miền… Không biết có ai coi là ở dơ không, nhưng em vẫn thấy có ích khi xem lại.

    1. Bảo Cầm says:

      Lỗi: “sáng truyện” -> “sách truyện”

  7. Haru says:

    Em không có chu bình và mặc bình nhưng có hồng tô, tức là tô hồng những câu hay. Còn câu đặc biệt hay thì gạch dưới và hồng tô. :D

  8. Hoàng Khánh Linh says:

    Em hay viết vào nhật kí, trên giấy hoặc trên laptop. Có lẽ cũng là bệnh chung của những người hay đọc, đọc xong mà không có chỗ nào để bày tỏ quan điểm, cảm xúc thì khó chịu và ức chế lắm. Lại chẳng mấy khi tìm được tri kỷ mà bàn luận, nên đành tự viết tự đọc. Bản thân em lại không hề thích việc viết vào sách, ngoài lý do em rât giữ sách thì còn là nó khiến em liên tưởng đến cách học sinh hay viết xuyên tạc trong sách giáo khoa. Tuy chẳng cùng mục đích nhưng cứ thấy như đang không tôn trọng tác giả, người dịch và cả người đọc khác.

  9. Joni says:

    À đây, cuối cùng cũng có cơ hội để chiêm ngưỡng bản chép tay Truyện Kiều mà chị đã quảng cáo. :x
    Để có chữ viết đẹp thế này thì có phải luyện viết hằng ngày không chị?
    Người ta bảo chữ viết thể hiện tính cách con người quả không sai. :p
    - Chữ “mành” trong câu số 4 chị viết ở góc chứ không xuống dòng dù thiếu giấy -> tiết kiệm. :))
    - Khoảng cách giữa các chữ khá xa nhau -> phóng khoáng. B-)
    - Các nét cong, gập và các chữ hoa đầu dòng đều rất mềm mại -> nữ tính và lãng mạn. ;;)
    - Các dòng cách lề 1 khoảng đều nhau -> cẩn thận và ngăn nắp. :D
    Em thì chưa bao giờ có thói quen viết vào sách, dù là sách giáo khoa, vì em không quen. Em chỉ là đọc xong thì cất bình luận trong đầu rồi thỉnh thoảng lôi ra ngẫm lại thôi. :)

  10. Bùi Hồng Vân says:

    Sau khi đọc bài của Trang, từ giờ mình sẽ cầm theo bút để đọc sách. :)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


− 4 = 4

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Chọn kiểu gõ: Tự động TELEX VNI Tắt