Trần Thu Trang Rotating Header Image

Hỏi đáp với Diều Hâu 9 – Chi tiêu cho khỏi liêu xiêu gia đình

“Chị Diều Hâu thương mến,

Chuyện của vợ chồng em không có gì nghiêm trọng nhưng em viết hơi dài. Em biết chị không ngại đọc nên chị cứ coi như em giãi bày tâm sự thôi ạ.

Em sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, gia đình cơ bản, điều kiện trung bình. Chồng em người ở tỉnh, gia đình khó khăn, ra HN làm thợ đã hơn chục năm. Bọn em gặp nhau khi cả hai đều hơi ế rồi nên tìm hiểu cưới xin khá vội.

Khi mới lấy nhau, hai đứa bọn em đều có công việc ổn định, tổng thu nhập gần 30tr/tháng nên thuê chung cư thương mại sống khá thoải mái. Chồng em là thợ kỹ thuật nên khô khan nhưng chiều vợ, yêu gia đình. Dù nhìn chung hai đứa không có mâu thuẫn gì, em biết anh ấy vẫn ít nhiều không hài lòng về quan điểm sống và chi tiêu của em.

Một năm sau khi cưới, chồng em không may mất việc. Anh ấy tìm ngay việc khác nhưng lương thấp hơn hẳn chỗ cũ nên kinh tế gia đình tương đối eo hẹp. Lúc này chồng em hay cằn nhằn về việc em quen sống đầy đủ nên không biết thu vén chi tiêu. Em tự thấy từ lúc lấy chồng em đã không còn mua sắm hay đi du lịch thoải mái như hồi còn ở với bố mẹ, cũng có ý thức để dành chuẩn bị cho lúc sinh con, nhưng chắc với chồng em thời điểm khó khăn đó, em như vậy vẫn là hoang phí.

Một thời gian sau, em xoay sang kinh doanh online, may mắn là gặp đúng thời cơ, buôn bán thuận lợi. Chồng em lúc này cũng đứng ra làm riêng, tuy vẫn có tháng nọ tháng kia nhưng về tiền nong đã dễ thở hơn nhiều. Thu nhập của hai vợ chồng em bây giờ khoảng trên dưới 40tr/tháng. Tổng chi tiêu hiện tại trong gia đình vào khoảng 15tr/tháng. Em nghĩ với gia đình nhỏ chưa có con thì thu nhập như vậy đủ để mỗi tháng đi ăn hàng, xem phim vài lần; mỗi năm đi du lịch, xem ca nhạc 1-2 lần. Chồng em lại không nghĩ như vậy.

Anh ấy luôn canh cánh trong lòng chuyện chưa mua được nhà nhưng lại không dám vay tiền. Mỗi khi em gợi ý về việc vay mua nhà là chồng em lại trách em tiêu pha không tiết kiệm rồi so sánh với gia đình những người đồng nghiệp ở công ty cũ. Em biết những người này. Họ đã mua được nhà riêng nhưng đều là những căn nhà rất nhỏ ở ngoại thành, mà bản thân họ phải trả giá bằng việc sống hết mực tằn tiện: ở phòng trọ sinh viên chật chội; ăn uống đơn giản; không ăn hàng, vui chơi giải trí, du lịch; có nhà còn phải gửi con về nuôi ở quê.

Bây giờ em đang bầu 5 tháng. Quan điểm của em là từ nhỏ mình đã được bố mẹ chăm sóc đầy đủ cả về vật chất và tinh thần, nay mình cũng phải cố gắng lo cho con được như vậy. Thế nên em không bao giờ nghĩ mình phải sống chật vật hẹp hòi quá. Em không muốn so sánh với những gia đình công nhân thu nhập thấp, cũng không muốn noi theo họ, bóp mồm bóp miệng đến mức làm mất hết chất lượng cuộc sống hàng ngày của vợ chồng con cái, có khi còn khổ lây cả ông bà hai bên. Quả thực em không sống như thế được chị ạ.

Chồng em lại cho rằng như thế là vun vén tiết kiệm. Anh ấy luôn nói giá trước đây mình cũng như họ (những người ở công ty cũ) thì mình cũng đã có một cái nhà nho nhỏ rồi. Em xin nói thêm là với khoản tiết kiệm được của hai vợ chồng đến thời điểm này, bọn em chỉ cần vay thêm không nhiều là cũng có thể mua một căn chung cư giá rẻ ở Hà Đông hay Hoàng Mai. Chẳng qua là chồng em ưu tiên tự chắt bóp hơn đi vay nên mới phải nhờ chị.

Em chỉ có trình độ bình thường nhưng yêu thích văn học, nghệ thuật. Em nghĩ sách, phim, nhạc, du lịch…sẽ nuôi dưỡng tâm hồn và khiến con người ta vui vẻ và tự tin hơn. Nếu không có chúng, cuộc sống với em sẽ rất buồn tẻ, vô vị. Còn chồng em do hoàn cảnh xuất thân nên khá tự ti, lúc chưa cưới cũng phải lo toan cho gia đình ở quê nhiều, nên quanh quẩn chỉ cơm áo gạo tiền, không có bất kỳ nhu cầu vui chơi giải trí nào.

Thực ra chồng em là người rất tốt, không hẹp hòi gì cả, vẫn yêu chiều vợ và chấp nhận được sở thích “vô bổ” của vợ (anh ấy không quan tâm gì đến phim ảnh nhưng chiều em nên vẫn đi xem phim rồi ngủ gật trong rạp). Mỗi tội thỉnh thoảng nhắc đến bạn có nhà riêng rồi là anh ấy lại than vắn thở dài, em nghe mãi cũng bực mình. Vậy theo chị, nhu cầu chi tiêu sinh hoạt như thế của em có quá đáng không ạ? Hay là em nên sống tằn tiện, chấp nhận chỉ chi tiêu ở mức cơ bản để mua được cái nhà bé tí cho chồng em bằng bạn bè trước đã?”

Chào em,

Cảm ơn em đã tín nhiệm coi chị thay cái hốc trên vách ngôi đền ở Angkor (em thích phim ảnh hẳn cũng biết “điển tích” này nhỉ). Bức thư chứa đầy những chi tiết cuộc sống của em và nhóm người xung quanh đem đến cho chị nhiều cảm xúc tích cực. Đôi vợ chồng son đã vượt qua thời điểm khó khăn tài chính, nhiều gia đình trẻ đã có tích luỹ nơi đô thị đắt đỏ, ngay cả chút mâu thuẫn cũng xuất phát từ ước mong về một tương lai tốt đẹp hơn, không phải lúc nào chị cũng được đọc những điều ấm áp như vậy khi đóng vai Diều Hâu, em ạ.

Vì em bảo chủ yếu là giãi bày tâm sự nên chị cũng đáp lễ em bằng mấy dòng tâm sự trước nhé.

Chị đang ở cùng nhà với người bị ám ảnh bởi quá khứ nghèo khó. Mỗi lần gia đình lên kế hoạch mua sắm hay đi du lịch là ầm ĩ nhà cửa, thậm chí có tiền chi tiêu cũng mất sướng vì người ấy quá so đo tiết kiệm. VD: Nhà chị đi du lịch châu Phi với châu Âu cả tháng, mà ở mỗi châu lục chị chỉ được ăn ngoài hàng đúng 2-3 bữa, còn lại là các bữa tự nấu với thực phẩm mua ở siêu thị địa phương bằng nồi cơm điện mang theo trong hành lý xách tay (lần nào qua cửa an ninh ở sân bay, cái nồi cũng bị lật ra úp vào tra xét đến khổ, người ta sợ có bom mà 😂).

Phần lớn tuổi thơ của chị gắn với thời đất nước đổi mới còn tuổi thanh niên thì lọt giữa giai đoạn đất nước hội nhập, chị tuy vẫn trải qua những thời điểm thiếu thốn nhưng chưa bao giờ thực sự túng quẫn đến độ phải “khom lưng vì đấu gạo”. Chính vì vậy, quan điểm sống của chị có lẽ khá giống em, không chỉ cần sự no đủ về vật chất mà còn coi trọng sự phong phú của đời sống tinh thần. Nhưng vì những thứ thuộc về tinh thần cũng phải dùng vật chất để mua nên chị thường xuyên bị kết tội là “tiêu hoang”, “không biết quý trọng đồng tiền”.

Em đọc sách và theo dõi page của chị chắc cũng từng loáng thoáng thấy chị nhắc về tháp Maslow rồi nhỉ. Cái tháp nhu cầu từ cơ bản đến nâng cao ấy mà. Đại khái nó có 5 tầng, chúng ta (em và chị) đang lân la đâu đó ở tầng 3 hoặc 4, còn những người chung nhà với chúng ta dường như đang tự nguyện quanh quẩn ở tầng thấp hơn. Nói cách khác, họ còn đang thiếu cảm giác an toàn về vật chất nên chưa hơi đâu quan tâm đến chuyện chăm sóc tinh thần cho ai.

Ở trường hợp của em, chồng em có tuổi thơ và tuổi trẻ vất vả, lại vừa trải qua khoảng đáy của công việc, ngay đến thời điểm này, (chị nghĩ) bạn ấy cũng chưa hoàn hồn đâu, vì sự nghiệp riêng của bạn ấy vẫn khá bấp bênh. Chính vì vậy, việc chồng em co mình ở tầng dưới tháp Maslow là hoàn toàn dễ hiểu.

Trường hợp của chị thì hơi phức tạp hơn một chút. Tất cả mọi người xung quanh đều cho rằng người nhà của chị phải ngồi rung đùi ở tầng tháp Maslow cao hơn từ lâu rồi nhưng bản thân người ấy vẫn kiên quyết cố thủ nơi tầng dưới. Tức là nỗi ám ảnh về quá khứ khó nhọc trong tâm trí người ấy nó sâu nặng đến nỗi, với người ấy, bao nhiêu vật chất (nhà, đất, tiền, vàng…) vẫn là chưa đủ, còn bất cứ thứ gì không-ra-tiền đều có thể bị coi là vô bổ hay lãng phí.

Chị có một kho sách báo dăm ba ngàn cuốn gì đó được tích góp từ cách đây 20-25 năm. Chị tự thấy nó còn khiêm tốn và nó cũng chỉ chiếm một góc nhỏ trên tầng áp mái nhà chị. Với chị – một người đóng góp cho xã hội bằng việc viết lách nhăng cuội, đó là kho tài liệu tham khảo, kho ý tưởng, kho kỷ niệm… Với người cùng nhà với chị, đó đơn giản là những thứ “xem thế nào đem bán đồng nát bớt đi”. À, nãy giờ chị quên giới thiệu, người ấy là mẹ chị.

Đấy, chị tâm sự lải nhải nãy giờ chỉ để em thấy một điều: vấn đề người cùng nhà nhưng khác quan điểm thực ra cực kỳ phổ biến, gần như đương nhiên phải xuất hiện trong mỗi gia đình. Em còn may mắn hơn chị và khá nhiều người vì chỉ phải đối mặt với tình trạng này khi đã trưởng thành, có năng lực kinh tế và suy nghĩ độc lập. “Đối thủ” của em cũng là người bằng vai phải lứa (khi cáu lên có thể xưng mày-tao mà không áy náy lắm về đạo đức), lại không có yếu tố ràng buộc về DNA, áp lực phải nín nhịn sẽ nhẹ nhàng hơn, đồng nghĩa với quá trình nắn bóp mài giũa quan điểm lối sống của nhau sẽ dễ dàng hơn.

Theo chị, quan niệm sống của người thường như chúng ta chỉ nên được nhìn nhận ở góc độ KHÁC hay GIỐNG chứ không phải ĐÚNG hay SAI. Vì thế, nếu có xung đột, việc cần làm không phải là cố chứng tỏ mình đúng đối phương sai, mà là cố sao cho điểm giống nhau trong quan niệm của hai bên tăng thêm và điểm khác nhau giảm bớt (bớt thôi nhé, không hết được đâu!). Sau đây là vài biện pháp chị đã áp dụng để thay đổi dần dần cách nghĩ cũng như cách dùng tiền phục vụ gia đình của mẹ (và cả của bản thân chị):

1. Đọc sách báo, theo dõi các nhóm thảo luận kinh tế tài chính trên mạng để nắm sơ sơ các kiến thức về thị trường đầu tư tiền nong làm ăn, khi cần sẵn sàng đem ra giải thích, thuyết phục.
2. Cố gắng cày cuốc kiếm thêm và dành ra một khoản dự phòng để nếu có tiêu hoang cũng là tiêu hoang trên cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc.
3. Xem xét lại thói quen tiêu pha của bản thân bằng cách ghi chép, phân loại mọi khoản thu chi trong tháng rồi điều chỉnh, cân đối lại cho tháng sau.
4. Mỗi khi bị so sánh theo kiểu “con nhà người ta” thì cũng tìm được ví dụ về “bố mẹ nhà người ta” để phản bác bằng giọng tưng tửng, như một cách duy trì trạng thái thắng lợi tinh thần.
5. Bỏ thời gian nghiên cứu, lên kế hoạch để ra các phương án chăm sóc đời sống tinh thần ít tốn kém hơn (VD: đăng ký lịch của các tổ chức nước ngoài hay có sự kiện phát vé miễn phí, tham gia nhóm mua chung/thanh lý voucher, chọn những nơi ăn chơi giá vừa phải và có phản hồi tốt để đem lại cảm giác đáng đồng tiền bát gạo…)

Chị thực hiện các biện pháp trên đã nhiều năm. Càng ngày quan điểm của mẹ chị càng thoáng hơn, lời lẽ bớt cay đắng, mức độ chi li cũng bớt gay gắt. Đôi khi chị còn được/bị nhắc là có tiền đấy mua thêm quần áo đi, đổi xe đi, săn vé máy bay đi nước này nước kia xem sao… (Riêng kho sách thỉnh thoảng vẫn bị hỏi có thể bán đồng nát bớt đi không, nhưng ít nhất mỗi khi chị mua sách từ Tiki, những câu mỉa mai kiểu như “thừa tiền nhỉ, nhà chưa được lắm sách à” đã bớt hẳn, trộm vía n lần!)

Chị mới chỉ thuyết phục được mẹ chị với những khoản chi tiêu vài chục triệu đổ lại chứ vẫn chưa thể thuyết phục được bà về những khoản lớn hơn. Việc đi vay, đặc biệt là vay người dưng (ngân hàng), thì càng là chủ đề chị không dám hó hé. Chính vì vậy, chị không thể cho em lời khuyên về việc có nên vay mua nhà hay không. (Giả sử chị bảo là nên vay, chắc gì chồng em đã lung lay!)

Điều trước mắt chị có thể khuyên em là cài ngay một ứng dụng quản lý chi tiêu cá nhân như Sổ thu chi MISA – Moneykeeper, MoneyLover, MoneyHelper gì đó trên điện thoại. Các app này (chị đã dùng MISA và MoneyLover) thường có phân chia theo từng mục như Ăn uống, Đi lại, Nhà cửa, Chăm sóc bản thân… Chúng cũng có chức năng Báo cáo trong đó phân tích tỷ lệ các khoản chi theo danh mục, theo người trả; so sánh các khoản thu – chi, vay – cho vay; thống kê tình hình tài chính theo tháng, quý, năm… Mỗi khi tiêu gì, em mở app nhập luôn vào và chọn mục phù hợp để dễ phân loại, thống kê nhé.

Hãy làm nghiêm túc việc “ghi sổ” bằng app như thế trong khoảng 3 tháng. Cuối mỗi tháng thì kiểm lại xem đã tiêu những khoản gì, mục nào chiếm nhiều nhất, đã hợp lý chưa, từ đó có cơ sở điều chỉnh vào tháng sau. Cứ như vậy, đến thời điểm con em ra đời, em đã có một thói quen tốt để quản lý chi tiêu rành mạch và chủ động, đã có một cái nhìn tổng thể tương đối rõ về tình hình tài chính của bản thân và gia đình, đã có một mớ số liệu dẫn chứng để đem ra thuyết phục chồng khi cần. Lúc bấy giờ, khi trên tay đã có thêm đứa con và khoản tiền vừa tiết kiệm trong 4 tháng cuối thai kỳ (theo mức thu nhập em kể trong thư, chị áng chừng khoản này là 100tr), vợ chồng em sẽ chốt được hướng đi tiếp theo nhanh thôi.

Chúc hai vợ chồng em dù ở nhà thuê hay nhà mua cũng được đoàn tụ trên cùng một tầng tháp Maslow, để tiện rủ nhau tát bể Đông hoặc phân công thay bỉm!

Chị Diều Hâu cánh nâu tay trắng của các em

Sponsored

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Để xác nhận bạn là người thật chứ không phải phần mềm gửi lời nhắn tự động, hãy điền vào phép tính đơn giản sau: *

Chọn kiểu gõ: Tự động TELEX VNI Tắt